Նախաբան Պետության ու պետականության մասին մերօրյա պատկերացումները մեծապես խարսխված են 19-րդ դարի հայ մտավորականների լուսավորական իդեալների վրա: Այս առումով մասնավորապես հետաքրքրական մի ավանդույթ է դարասկզբի ռուսահայ գործիչների…
Ստորև ներկայացված առաջին վավերագիրը ներկայացնում է զինանշանային մի համալիր պատկեր (նկ. 1), որով բացվում է Դավիթ և Հակոբ Արզանովների՝ 1827 թվականին Մոսկվայում լույս տեսած Հայոց թագավորության պատմության ուրվագծման…
Հայոց թագավորության պատմության ակունքներն արդի պատմագիտական մեթոդներով վեր հանելու և ռուսաց լեզվով հանրությանը ներկայացնելու խնդիրն էին իրենց առջև դրել մոսկվայաբնակ երիտասարդ հայ գիտնականներ Դավիթ և Հակոբ Արզանով եղբայրները:…
19-րդ դարասկզբի մոսկվայաբնակ երիտասարդ հայ գործիչներ Դավիթ և Հակոբ Արզանով եղբայրների մշակութային գործունեության մեր ուսումնասիրությունը նշանակալի է հայ պետականության ավանդույթն ըմբռնելու տեսակետից: Հայոց պատմական աղբյուրները վեր հանելու և…
Հայ քաղաքական մտքի պատմությունը ժառանգել է հայերի միապետական անցյալի իդեալներ, որոնց ըմբռնման համար արժեքավոր նյութ է տրամադրում 19-րդ դարասկզբի ռուսահայ մտավորականների գործունեությունը: Միապետականության՝ որպես հայկական քաղաքակրթության ձևավորման ակունքներում հաստատված…
19-րդ դարի առաջին կեսին ռուս-պարսկական պատերազմներում հաղթանակած Ռուսական կայսրությունն իր տիրապետությունն էր հաստատել թե՛ վրացաբնակ, թե՛ հայաբնակ տարածքներում: Քաղաքական այս նոր դրությունը, որ կարծես հանգուցալուծել էր հայերի՝ այլադավան տիրապետողներից…
Պետականության ինչպիսի՞ ըմբռնումներ է մեզ ժառանգել 19-րդ դարասկզբի ռուսահայ հասարակական-քաղաքական միտքը: Այս հարցին մոտենալու եզրեր է տալիս Մոսկվայում գործող Հակոբ և Դավիթ Արզանով եղբայրների՝ 1827 թվականին հրատարակած Հայոց թագավորության…
Պետականության ի՞նչ ըմբռնումներ է մեզ ժառանգել 19-րդ դարասկզբի ռուսահայ հասարակական-քաղաքական միտքը. մի ժամանակաշրջան, երբ իրատեսական էր դարձել Ռուսական կայսրության օգնությամբ հայերի՝ հայրենիքն այլադավան տիրապետողներից ազատագրվելու դարավոր բաղձանքը: Այս համատեքստում…
Ստորև ներկայացված են երկու պատկերներ՝ ստեղծված միևնույն՝ 1827 թվականին, սակայն երկու տարբեր գեղարվեստական միջավայրերում: Առաջինը (նկ. 1) վերցված է Վենետիկում լույս տեսած Մովսիսի Խորենացւոյ Պատմութիւն Հայոց գրքից: Այն ըստ…
Հայ միապետականության ավանդույթի ըմբռնման մի հնարավորություն է բացում 19-րդ դարասկզբին Ռուսաստանում գործող Դավիթ և Հակոբ Արզանովների՝ 1827 թվականին Մոսկվայում հրատարակած Հայոց թագավորության պատմության ուրվագծման փորձ ռուսալեզու աշխատությունը: Պատմական տարբեր…
2009 թվականին շրջանառության է դրվում Հայաստանի կենտրոնական բանկի կողմից հաստատված հարյուր հազար դրամանոց թղթադրամը: Թղթադրամի մի երեսին որպես կենտրոնական ֆիգուր պատկերված է Աբգար հինգերորդ թագավորը (նկ. 1), որի շուրջը…
2009 թվականի հուլիսի 24-ին Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի խորհրդի որոշմամբ հանրապետությունում շրջանառության է դրվում մեկ հարյուր հազար անվանական արժեքով թղթադրամը: Առանձնապես աչքի է ընկնում երրորդ հանրապետության տնտեսական ու քաղաքական…
Նախաբան Դավիթ և Հակոբ Արզանով (կամ Արզանյանց) եղբայրներ Նախաբան Արդի հայ պետության մասին մերօրյա պատկերացումները մեծապես հենված են 5-րդ դարի հայ պատմագրությունից մեզ հասած հաղթանականերով ու պարտություններով պսակված պատմության…
Միապետի ինչպիսի՞ պատկեր է տալիս 19-րդ դարասկզբի հայ կերպարվեստը: 1800-ականների սկզբներին ռուս-պարսկական պատերազմում Ռուսական կայսրության հաղթանակն ուղենշում էր նրա տիրապետությունը Վրաստանի տարածքում, որտեղ գործում էր Հովնաթանյան նկարիչների ընտանիքը: Մասնավորապես…
19-րդ դարի առաջին կեսին ռուս-պարսկական պատերազմներում հաղթանակած Ցարական Ռուսաստանն իր տիրապետությունն էր հաստատում վրացաբնակ և հայաբնակ մի շարք վայրերում: Ստեղծվել էր քաղաքական նոր դրություն, որը հայ մտավորականության շրջանակում ըմբռնվում…
Ներածություն 2024 թվականի մարտի 12-ին Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մամուլի ասուլիսի ընթացքում տարածքային սահմանազատումների այժմեական խնդրի շուրջ հնչեցված հարցի իր քննարկումը բացում է Հայաստանի Հանրապետության քարտեզի ցուցադրությամբ:…
1778 թվականին Վենետիկում, Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում գործող վաճառական Շահամիր Շահամիրյանի պատվերով լույս է տեսնում Հայաստանը ուրվագծող քարտեզը՝ Աշխարհացոյց Հայաստանեայցը: Քարտեզն առանձնահատուկ է ոչ միայն հայկական պատմական տեղավայրերի և հարակից…
1922 թվականին Երևանում լույս տեսնող Նորք ամսագրի առաջին համարում հրապարակախոս, հայագետ, պատմաբան Թադևոս Ավդալբեգյանի Հայ ազատագրական շարժման յերկու հոսանք XVIII դարի վերջերում հոդվածին կից ընթերցողին է ներկայացվում հետաքրքրական մի…
1797 թվականի նոյեմբերի 20-ին վրաց թագավոր Հերակլ երկրորդը վավերացնում է իր երկրի սահմանների հարավը զբաղեցնող Գուգարաց աշխարհը՝ Լոռի քաղաքով, հնդկաստանաբնակ վաճառական Շահամիր Շահամիրյանին շնորհելու վերաբերյալ հրովարտակը: Վերջինս դեռևս 1790…
18-րդ դարում Մադրասի հնդկահայ գործիչների քաղաքական ծրագրի ուսումնասիրությունը մեզ տանում է 17-րդ դարի Նոր Ջուղա՝ շոշափելու շահական Պարսկաստանի սրտում բնավորված հայ գաղութի կյանքի հանգամանքները: Նախիջևանի հայերով կազմավորված այս համայնքի…
Խորհրդային միության կազմալուծումից հետո հայ քաղաքական մտքի պատմության մեջ 18-րդ դարավերջի հնդկահայ գործիչների քաղաքական ծրագիրը սկսում է ըմբռնվել իբրև Երրորդ հանրապետության հիմքում ընկած գաղափարաբանություն: Այս առումով նշանակալի էր դառնում…
Այլադավան տիրապետողներից հայերի ազատագրության և կորսված հայրենիքը վերագտնելու նպատակը Մադրասի հնդկահայ գործիչների օրակարգում դրված էր որպես ամենօրյա «փութաջան» աշխատանք պահանջող հարց: Այս նպատակի իրագործման ճանապարհին կարևոր գործնական նշանակություն էր…
Նախաբան Նոր տետրակ որ կոչի յորդորակ (գրաբար) Նոր տետրակ, որ կոչվում է հորդորակ (աշխարհաբար) Նախաբան Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում Շահամիր Շահամիրյանի հիմնադրած տպարանում լույս տեսած գրքերի շարքում նշանակալի տեղ է…
Մեր հետազոտության նպատակն է քննել 18-րդ դարի երկրորդ կեսին Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում գործող հայերի քաղաքական ծրագիրը և այն պայմանավորող մտավորական ավանդույթը՝ արդի հայ հանրապետականության հիմքերն ըմբռնելու համար։ Մադրասի խմբակը,…
