«Ճշմարտություն, որը հրատարակել չի կարելի». Աշոտ Հովհաննիսյանի անտիպ գիրքը

    1967-ին Աշոտ Հովհաննիսյանը հրատարակման համար Պատմության ինստիտուտի նոր պատմության բաժնին է ներկայացնում իր Ուրվագծեր. 19-րդ դարի երկրորդ կեսի արևելահայ հասարակական հոսանքների և հայ ազգային-քաղաքական կուսակցությունների պատմության գիրքը: Հրատարակման…

Կարդալ ավելին«Ճշմարտություն, որը հրատարակել չի կարելի». Աշոտ Հովհաննիսյանի անտիպ գիրքը

Հովհաննիսյանի կարծիքը Խարմանդարյանի՝ «հնացած գնահատականները» վերաշարադրող գրքի մասին

    Ստալինյան աքսորից վերադարձած Աշոտ Հովհաննիսյանն արդարացվեց ու Կոմունիստական կուսակցության շարքերում վերականգնվեց միայն 1954-ին: Այդպես, Հովհաննիսյանի հետաքսորական շրջանի գործունեությունը սկսեց ծավալվել խրուշչովյան Ձնհալի տարիներին մեկնարկած ապաստալինացման քաղաքականությունների գործարկմանը զուզուգահեռ:…

Կարդալ ավելինՀովհաննիսյանի կարծիքը Խարմանդարյանի՝ «հնացած գնահատականները» վերաշարադրող գրքի մասին

«Նացիոնալ-նիհիլիզմի հերյուրանքը». Աշոտ Հովհաննիսյանի գրած ներածականը  

    1937-ին ձերբակալվելուց ու աքսորվելուց հետո Աշոտ Հովհաննիսյանն արդարացվեց միայն 1954-ին: 1950-60-ականներին՝ հետստալինյան իրականության պայմաններում Հովհաննիսյանը 1920-ականների Խորհրդային Հայաստանի հիմնադիր գործիչներից միակն էր, որ վերապրել էր 1930-ականների ստալինյան բռնաճնշումները:…

Կարդալ ավելին«Նացիոնալ-նիհիլիզմի հերյուրանքը». Աշոտ Հովհաննիսյանի գրած ներածականը  

«Քաղաքական ստորաքարշության չտեսնված փաստ». Հովհաննիսյանի մասնագիտական կարծիքը

    Աշոտ Հովհաննիսյանը 1920-ականներին Խորհրդային Հայաստանի քաղաքական կառավարումը ստանձնած ազգային կոմունիստ գործիչներից մեկն էր: Խորհրդային ղեկավար դեմքերից շատերի պես Հովհաննիսյանը ևս մեծամասնական կուսակցության շարքերն էր անցել թիկունքում թողնելով Դաշնակցություն…

Կարդալ ավելին«Քաղաքական ստորաքարշության չտեսնված փաստ». Հովհաննիսյանի մասնագիտական կարծիքը

«Հոգատար վերաբերմունքի» կարոտ շիրիմների հարցը. Հովհաննիսյանի դիմումը Կենտրոնական կոմիտեի նախագահությանը

  1937-ին Աշոտ Հովհաննիսյանը ենթարկվեց ստալինյան բռնաճնշումներին, դատապարտվեց ու աքսորվեց: Նա ռեաբիլիտացվեց միայն 1956-ին՝ հայտնվելով հետստալինյան իրականության պայմաններում. իրականություն, որին, սակայն, Հովհաննիսյանը չէր պատկանում: 1930-ականներին Խորհրդային Հայաստանում ստալինիզմը հաստատվել էր…

Կարդալ ավելին«Հոգատար վերաբերմունքի» կարոտ շիրիմների հարցը. Հովհաննիսյանի դիմումը Կենտրոնական կոմիտեի նախագահությանը

Ուրվագծերի առաջաբանից դուրս մնացած «առարկությունը»

  1967-ին Գիտությունների ակադեմիայի Պատմության ինստիտուտին հրատարակության ներկայացրած Ուրվագծեր 19-րդ դարի երկրորդ կեսի արևելահայ հասարակական հոսանքների և հայ ազգային-քաղաքական կուսակցությունների պատմության մենագրությունը դարձավ Հովհաննիսյանի գրած վերջին գիրքը, որը, սակայն, այդպես…

Կարդալ ավելինՈւրվագծերի առաջաբանից դուրս մնացած «առարկությունը»

«Այն, ինչ կատարվեց ինձ հետ, թերևս չունի օրինակ». Հովհաննիսյանի նամակը Գրիգոր Հարությունյանին

  Ստալինիզմի հաստատմամբ 1930-ականներին ֆիզիկապես վերացվեց 1920-ականներին Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարությունը ստանձնած ազգային կոմունիստների ամբողջ սերունդն ու նրա քաղաքական և գիտական մտքի ավանդույթը: Հովհաննիսյանը պատկանում էր այդ սերնդին. 1937-ին նա ենթարկվեց…

Կարդալ ավելին«Այն, ինչ կատարվեց ինձ հետ, թերևս չունի օրինակ». Հովհաննիսյանի նամակը Գրիգոր Հարությունյանին

Շահումյանի չտպագրված «թափանցիկ ակնարկները» Դաշնակցության մասին

  1960-70-ականների քաղաքականությունն ու պատմագիտությունը ստալինիզմից ժառանգել էին հայ արդի քաղաքական մտքի կեղծված ու աղճատված պատմություն: Հայ իրականության մեջ բարդ և հակասալից ընթացքով նշագծված ազգային կուսակցությունների (Դաշնակցություն և Հնչակյան կուսակցություններ)…

Կարդալ ավելինՇահումյանի չտպագրված «թափանցիկ ակնարկները» Դաշնակցության մասին

1920-ականները՝ «անմոռանալի հուշերի պատմություն». աշակերտների նամակը Աշոտ Հովհաննիսյանին

  1930-ականների ստալինյան բռնաճնշումներին ենթարկվելուց ու աքսորվելուց հետո Աշոտ Հովհաննիսյանն արդարացվեց ու Կոմունիստական կուսակցության շարքերում վերականգնվեց միայն 1954-ին: Ստալինիզմի խորը հետք կրող հայաստանյան իրականության պայմաններում Հովհաննիսյանն իր կյանքով ու գործով…

Կարդալ ավելին1920-ականները՝ «անմոռանալի հուշերի պատմություն». աշակերտների նամակը Աշոտ Հովհաննիսյանին

«Պարտիաների լենինյան դասակարգումն»՝ ըստ Աշոտ Հովհաննիսյանի

  1920-ականների վերջին Հայաստանում հաստատվող ստալինիզմը ստեղծեց ներկայի քաղաքական օրակարգին ծառայող պատմական անցյալ: Հայ քաղաքական մտքի այս կեղծված պատմության մեջ մոռացության տրվեց հայ քաղաքական կազմակերպությունների ու ազգային կուսակցությունների, այդ թվում՝…

Կարդալ ավելին«Պարտիաների լենինյան դասակարգումն»՝ ըստ Աշոտ Հովհաննիսյանի

«Ճշմարտություն, որը հրատարակել չի կարելի». Աշոտ Հովհաննիսյանի անտիպ գիրքը

  1967-ին Աշոտ Հովհաննիսյանը հրատարակման համար Պատմության ինստիտուտի Նոր պատմության բաժնին է ներկայացնում իր Ուրվագծեր 19-րդ դարի երկրորդ կեսի արևելահայ հասարակական հոսանքների և հայ ազգային-քաղաքական կուսակցությունների պատմության գիրքը: Մեքենագիր ծավալուն…

Կարդալ ավելին«Ճշմարտություն, որը հրատարակել չի կարելի». Աշոտ Հովհաննիսյանի անտիպ գիրքը

Աշոտ Հովհաննիսյանի գրքի «պատմագիտական երկու ուրվագծերը» ներկայացնող առաջաբանը

   Նախաբան Աշոտ Հովհաննիսյան Նախաբան 1960-ականների վերջին՝ բրեժնևյան «լճացման» տարիներին, ստալինիզմն իր վերհառնեցումն էր ապրում: Ստալինիզմը 1930-ականներին հաստատվել էր այդ թվում նաև կեղծելով հայ քաղաքական մտքի պատմությունը։ Հայաստանում 60-ականների վերջի…

Կարդալ ավելինԱշոտ Հովհաննիսյանի գրքի «պատմագիտական երկու ուրվագծերը» ներկայացնող առաջաբանը

Շահումյանի «խորատեսությունը» Աշոտ Հովհաննիսյանի պատմաբանական հայացքի ներքո

  1967-ին Հովհաննիսյանի՝ հրատարակման ներկայացված Ուրվագծեր 19-րդ դարի երկրորդ կեսի արևելահայ հասարակական հոսանքների և հայ ազգային-քաղաքական կուսակցությունների պատմության հատորը հայտնվեց գիտական ու քաղաքական քննադատության նշանակետում: Վերանայելով դեռևս 1920-ականների վերջին հաստատված…

Կարդալ ավելինՇահումյանի «խորատեսությունը» Աշոտ Հովհաննիսյանի պատմաբանական հայացքի ներքո

Աշոտ Հովհաննիսյանի «գիտական որոնումների հանրագումարը». Ուրվագծերի առթիվ գրված Դերենիկ Մուրադյանի գրախոսականը

  1967-ին գրված Աշոտ Հովհաննիսյանի Ուրվագծեր 19-րդ դարի երկրորդ կեսի արևելահայ հասարակական հոսանքների և ազգային քաղաքական կուսակցությունների պատմության հատորը Գիտությունների ակադեմիայի Պատմության ինստիտուտին հրատարակման ներկայացվելուց հետո դարձավ քաղաքական ու գիտական…

Կարդալ ավելինԱշոտ Հովհաննիսյանի «գիտական որոնումների հանրագումարը». Ուրվագծերի առթիվ գրված Դերենիկ Մուրադյանի գրախոսականը

«Ճիշտ և ճիշտ 1928 թ. և 1930-ական թվականների որոշումների ոգով». Նորայր Սարուխանյանի հուշերը Աշոտ Հովհաննիսյանի Ուրվագծերի մասին 

  Աշոտ Հովհաննիսյանը Գիտությունների ակադեմիայի Պատմության ինստիտուտի Նոր բաժնին հրատարակման ներկայացրեց իր Ուրվագծեր 19-րդ դարի երկրորդ կեսի արևելահայ հասարակական հոսանքների և ազգային քաղաքական կուսակցությունների պատմության հատորը 1967 թվականին: Թեպետ աշխատության…

Կարդալ ավելին«Ճիշտ և ճիշտ 1928 թ. և 1930-ական թվականների որոշումների ոգով». Նորայր Սարուխանյանի հուշերը Աշոտ Հովհաննիսյանի Ուրվագծերի մասին 

Գիտականորեն «ճիշտ», քաղաքականապես «անպատեհ». Աշոտ Հովհաննիսյանի չհրատարակված գրքի շուրջ

    Նախաբան Արդյո՞ք քաղաքականությունը պետք է հաշվի նստի այն իրականության հետ, որտեղ գործում է: Առաջին հայացքից հարցն անտեղի կարող է թվալ: Եթե քաղաքականությունը գործադրվում է, ուրեմն դրա գործադրման իրականությունն…

Կարդալ ավելինԳիտականորեն «ճիշտ», քաղաքականապես «անպատեհ». Աշոտ Հովհաննիսյանի չհրատարակված գրքի շուրջ

«Կոմունիստ ընկերների նկատմամբ կատարված թերացումը». Աշոտ Հովհաննիսյանի դիմումը 

  1950-1960-ականներին Աշոտ Հովհաննիսյանը շարունակեց ստալինյան բռնաճնշումներով ու աքսորով ընդհատված իր գործուն պատմաբանությունը: Խրուշչովյան «ձնհալի», ապա բրեժնևյան «լճացման» պայմաններում Հովհաննիսյանի հետաքսորական կյանքն ու գործունեությունն ինքնին վեր էին հանում 1920-ականների պատմաքաղաքական…

Կարդալ ավելին«Կոմունիստ ընկերների նկատմամբ կատարված թերացումը». Աշոտ Հովհաննիսյանի դիմումը 

Աշոտ Հովհաննիսյանի գրքի տպագրության դեմ «հարուցված անհարկի խոչընդոտները»

  1967-ին տպագրության հանձնված Ուրվագծեր 19-րդ դարի երկրորդ կեսի արևելահայ հասարակական հոսանքների և հայ քաղաքական կուսակցությունների պատմության գրքում Հովհաննիսյանն առաջադրում էր արևելահայ ազգային-քաղաքական կուսակցությունների սկզբնավորման տեսությունը: Հովհաննիսյանի գրքում հայ կուսակցությունների…

Կարդալ ավելինԱշոտ Հովհաննիսյանի գրքի տպագրության դեմ «հարուցված անհարկի խոչընդոտները»

«Դաշնակցության մանր-բուրժուական ծագման տեսության պաշտպանողը». Աշոտ Հովհաննիսյանի դիմումը

  Ստալինյան աքսորն ու բռնաճնշումները վերապրած Աշոտ Հովհաննիսյանը 1950-1960-ականներին մարմնացնում էր ստալինիզմով ջնջնված ու մոռացված 1920-ականների քաղաքական մտքի ավանդույթը: Հետաքսորական իր գործունեությամբ Հովհաննիսյանը երևան էր բերում հայ քաղաքական մտքի զարգացումներն…

Կարդալ ավելին«Դաշնակցության մանր-բուրժուական ծագման տեսության պաշտպանողը». Աշոտ Հովհաննիսյանի դիմումը

Աշոտ Հովհաննիսյանի դիմումն իր մենագրությունը «վարկազրկող» մեղադրանքների առթիվ

  1960-ականներին՝ բրեժնևյան լճացման տարիներին, հետաքսորական իր գործունեությամբ Աշոտ Հովհաննիսյանը բախվեց պատմագիտության ու քաղաքականության մեջ բարձրացած ստալինիզմի նոր ալիքին: 1960-ականներին Հովհաննիսյանը գաղափարապես շարունակում էր հրապարակ բերել 1920-ականներին առաջ քաշած հայաստանյան…

Կարդալ ավելինԱշոտ Հովհաննիսյանի դիմումն իր մենագրությունը «վարկազրկող» մեղադրանքների առթիվ

Աշոտ Հովհաննիսյանի դիմումը Շմավոն Առուշանյանի տված «անվերապահ գնահատականի» առիթով

  Ստալինյան աքսորից վերադառնալով՝ 1950-ականների խրուշչովյան Ձնհալի տարիներին Աշոտ Հովհաննիսյանն արդարացվեց և վերականգնվեց Կոմունիստական կուսակցության շարքերում: Նույն շրջանում Հովհաննիսյանը գիտական ու քաղաքական ամբիոններից սկսեց հանդես գալ իր առաջին ելույթներով: Սակայն…

Կարդալ ավելինԱշոտ Հովհաննիսյանի դիմումը Շմավոն Առուշանյանի տված «անվերապահ գնահատականի» առիթով

«Դժբախտությունը միայն Ստալինը չէ». Աշոտ Հովհաննիսյանի՝ ստալինիզմի քննադատությունը

  Ստալինյան աքսորից հետո՝ 1950-ականների խռուշչովյան Ձնհալի չափավոր ապաստալինացման քաղաքականության պայմաններում Խորհրդային Միության Կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական Կոմիտեն վերականգնեց Աշոտ Հովհաննիսյանին կուսակցության շարքերում: Չնայած այդ հանգամանքին՝ կուսակցական ղեկավար մարմինները թույլ չէին…

Կարդալ ավելին«Դժբախտությունը միայն Ստալինը չէ». Աշոտ Հովհաննիսյանի՝ ստալինիզմի քննադատությունը

Անհատի պաշտամունքի և «պատմագրական հնարաստեղծությունների» Հովհաննիսյանի քննադատությունը

  Ստալինյան բռնաճնշումներն ու աքսորը վերապրած Աշոտ Հովհանիսյանը 1950-ականների կեսերից՝ Խրուշչովյան Ձնհալի պայմաններում, քաղաքական ու գիտական տարբեր ամբիոններից հանդես էր գալիս ստալինիզմի ու անհատի պաշտամունքի քննադատությամբ: Հետաքսորական շրջանում 1920-ականների իր…

Կարդալ ավելինԱնհատի պաշտամունքի և «պատմագրական հնարաստեղծությունների» Հովհաննիսյանի քննադատությունը

«Պատմության ուսանողը». Աշոտ Հովհաննիսյանի ելույթը Երևանի պետական համալսարանում

  Ստալինյան բռնաճնշումներն ու աքսորը վերապրած Աշոտ Հովհաննիսյանը 1950-60-ական թվականներին շարունակեց իր գործուն պատմաբանությունը: Հովհաննիսյանի անձն ու գործը ստալինիզմը փորձառած խորհրդային երկրում, սակայն, պատմական անաքրոնիզմ էին դարձել: Հովհաննիսյանը պատկանում էր…

Կարդալ ավելին«Պատմության ուսանողը». Աշոտ Հովհաննիսյանի ելույթը Երևանի պետական համալսարանում

«Դաշնակցության առիթով». Աշոտ Հովհաննիսյանի պատմաքաղաքականությունը 1920-ականներին

    Ներածություն Ինչպիսի՞ն է հայաստանյան իրականությունը: Թվում է, այս հարցադրումն անխուսափելի է, եթե մեզ հետաքրքրում է հայաստանյան իրականության պայմաններում գործադրվող քաղաքականությունների բնույթը, դրանց գործադրության չափն ու ձևը: Սակայն այս…

Կարդալ ավելին«Դաշնակցության առիթով». Աշոտ Հովհաննիսյանի պատմաքաղաքականությունը 1920-ականներին

«Հանուն ճշմարտության». Աշոտ Հովհաննիսյանի ելույթը Պատմության ինստիտուտի գիտական խորհրդի նիստում

  1930-ականներին Հայաստանում ստալինիզմի վերջնական հաստատումը նշանավորեց հայ քաղաքական մտքի պատմության ջնջումն ու աղճատումը: Դրա գինը դարձավ Հայաստանում 1920-ականների սկզբին երկրի ղեկը ստանձնած կոմունիստ գործիչների (Սարգիս Լուկաշինի, Սահակ Տեր-Գաբրիելյանի, Ֆլորա…

Կարդալ ավելին«Հանուն ճշմարտության». Աշոտ Հովհաննիսյանի ելույթը Պատմության ինստիտուտի գիտական խորհրդի նիստում

«Դաշնակամիտ համայնավարները». Սիմոն Վրացյանի հուշերը

  1920-ականների վերջին ստալինյան քաղաքականությունների հաստատումը Հայաստանում տեղի էր ունենում նախընթաց քաղաքական ավանդույթի՝ ազգային կոմունիզմի ոչնչացմամբ: Ազգային կոմունիստները 1920-ականների առաջին տարիներին Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարությունը ստանձնած այն գործիչներն էին, որոնց մեծ…

Կարդալ ավելին«Դաշնակամիտ համայնավարները». Սիմոն Վրացյանի հուշերը

Տեղանունների վերանվանումը «բնակչության հավանությամբ». Աշոտ Հովհաննիսյանի գրությունը  

  Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից ու ռազմական կոմունիզմի կարճ շրջանից հետո երկրի հետագա զարգացման ճանապարհը գծեց Նոր տնտեսական քաղաքականությունը (ՆԷՊ): Հայաստանում ՆԷՊ-ի հաստատումն ու գործարկումը ձեռնարկեցին 1920-ականների սկզբին երկրի ղեկավարությունը…

Կարդալ ավելինՏեղանունների վերանվանումը «բնակչության հավանությամբ». Աշոտ Հովհաննիսյանի գրությունը  

 «Յերկու տեսակ յելքը» ըստ Աշոտ Հովհաննիսյանի. գյուղացիության համար պայքարը

  1926-ին Նոր տնտեսական քաղաքականությունն (ՆԷՊ) ընթացքի մեջ էր, երբ Աշոտ Հովհաննիսյանը քննաբար գծում էր խորհրդային քաղաքականության հնարավոր հեռանկարը: 1920-ականներին ՆԷՊ-ի գործարկումը, Հովհաննիսյանի գնահատմամբ, կոմունիստական կուսակցությունը կանգնեցրել էր «տաքտիկական նոր…

Կարդալ ավելին «Յերկու տեսակ յելքը» ըստ Աշոտ Հովհաննիսյանի. գյուղացիության համար պայքարը

«Ընկերներ, վո՞րտեղ ե այստեղ բոյլշեվիզմը». Արսեն Եսայանի ելույթը IV պլենումին

  Հայաստանում ստալինիզմի հաստատումը սկսվեց ազգային կոմունիստների ղեկավարության դեմ քաղաքական արշավով: Այդ արշավի գլխավոր թիրախը, սակայն, կոնկրետ անձ էր՝ Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար Աշոտ Հովհաննիսյանը: 1927-ի մարտին կայացած կուսակցության…

Կարդալ ավելին«Ընկերներ, վո՞րտեղ ե այստեղ բոյլշեվիզմը». Արսեն Եսայանի ելույթը IV պլենումին